وێنەیەکی کاپیتان حەمەدی مەولەودە چرچی لە سەردەمی جمهووری کوردستاندا

 ئەمساڵ کتێبێکی بەنرخ  لەسەر بنەمای دەستخەتە پەڕاگەندەکانی نەمر حەمدی مەولوودی بڵاو بووەتەوە کە لە زۆر ڕووەوە دەکرێ بەجۆرێک بڤەشکێنی دا بندرێ، کاک وریای ماملێ لە ڕێگای کچی کاک حەمەد یای ڕووناک ئەو دەسخەتانەی دەست کەوتووە و بە لەسەرەخۆیی و قووڵبوونەوە لە سەرچاوەی نووسراو و وتووێژ لەگەڵ  کەسانێک کە کاک حەمەدیان ناسیوە ئەو بیرەوەریانەی ساخ کردووەتەوە و لە دوو توێی کتێبێکدا بە ناوی " کورد بوون ، بەشێک لە بیرەوەرییەکانی کاپیتان حەمەدی مەولوودی" ئامادەی کردووە و ناوەندی ٤٩ کتێب چاپ و بڵاوی کردووەتەوە. لە خوارەوە نموونەیەک لە دەستخەتی کاپیتان مەولوودی دەبین کە لەم کتێبە دا بڵاو بووەتەوە. 

سپاسێکی زۆر بۆ کاک وریا ماملێ بۆ ناردنی وێنەی کاپیتان حەمەدی مەولوودی بۆ " وێنەی کۆماری کوردستان"

 ئەم وێنەیە ئی ئارشێوی نەمر سەید عوبەیدیلای ئەیووبیان ە و نرخێکی مێژوویی تایبەتی هەیە. قاسمی قادری قازی لە دامەزرێنەرانی  کۆمەڵەی ژێکاف ساڵێک دوای ڕووخانی جمهووری کوردستان بە دەستی خۆی لە پشت وێنەکە باسی بەرواری هەڵگیرانی کردووە و پێشکێشی کردووە بە عوبەیدوڵا ئەیووبیان کە خۆشی دە وێنەکە دا دەبینین. کاک عوبەیدیش بە وردە ڕیشاڵ باسی کەسانی ناو وێنەکەی کردووە. دوکتور محەمەد کەیوانپوور ( دواتر دوکتور موکری) پاش ئەوەی ئیدارەی فەرهەنگی مەهاباد لە ساڵی ١٣٢٣-ی هەتاوی لە بەسترانەوە بە فەرهەنگی ورمێ کراوەتەوە وڕاستەو ڕاست گرێ دراوە بە فەرهەنگی تاران کراوە بە رەئیسی فەرهەنگ لە مەهاباد و لە جەنگەی چالاکییەکانی ژ-ک دا هەر لەوێ کاری کردووە. تەنانەت لە ئارشیوی شەخسی خۆیدا کۆمەڵەیەک وێنەی شانۆی " دایکی نیشتمان" ی هەبوو کە کاتی پێشکێش کردنی ئەو شانۆیە ( هاوینی ١٣٢٤-ی هەتاوی) لە مەهاباد گیرا بوون. چەندین وێنەی بەکۆمەڵی دوکتور کەیوانپوور لەو سەروبەندە دا بەدەستەوەیە. وا دیارە تا نزیکەی ڕاگەیاندنی جمهووری لە ٢-ی ڕێبەندانی ١٣٢٤هەر لە مەهاباد بووبێ.

ئەو سەرباز و ئەفسەرانەی لە شەڕی قاراوا یەخسیر کران

 ژمارەیەک لە ئەفسەران و سەربازانی ئەڕتەشی ئێران کە لە شەڕی قاراوا  لە ٢٩-٤- ١٩٤٦ ( ٩-ی بانەمەڕی ١٣٢٥)  بە فەرماندەیی مستەفا خۆشناو و میرحاچ ئەحمەد ئاکرەیی لەلایەن هێزی پێشمەرگەوە یەخسیر کران و ناردران بۆ مەهاباد. دواتر ئەوانە بە ڕێزەوە ئازاد کران. یەکێک لەو ئەفسەر یەخسیرکراوانە سەرگورد شەمسایی بۆ  بنەماڵەکەی گێڕابووە کە کاربەدەستانی جمهووری کوردستان زۆر بە شێوەیەکی ئینسانی لەگەڵیان چووڵابوونەوە.

سەرچاوەی وێنە: مجلە تهران مصور، شمارە ١٩٨

زیندانی ورمێ پاییزی ١٩٤٧

  زیندانی ورمێ ١٤/ ٧/ ١٣٢٦ [ 7-ی ئۆکتۆبری ی ١٩٤٧]. ئەو کاربەدەستانەی دوو حکوومەتی کوردستان و ئازەربایجان کە نەکووژران و زیندانی کران بە پێی "قانوون"ێک  کە مەجلیسی شووڕای میللی ئێران  لە ٦-ی گەلاوێژی ١٣٢٧ ( ١٧-ی ئووتی ١٩٤٨) دا پەسندی کرد لە زیندان ئازاد بوون.

                 

نەمران عوسمان دانیش و ئامینە سەلیم ئەحمەد

نەمر عوسمان دانیش و هاوژینی یای ئامینە سەلیم ئەحمەد لە سەردەمی کۆماری کوردستان لەمەهاباد ژیانی هاوسەرییان پێک هێنا، یای ئامینە لە بنەماڵەی حەسەنخاڵییەکانی سابڵاغ بوو و بەداخەوە لە ٣٠ مانگی تەمووزی ساڵی ٢٠٢١ کۆچی دوایی کرد. عوسمان دانیش مامۆستایەکی زۆر خۆشەویست بوو لە مەهاباد و ئەو شەرحە کورتەی ژیانی لە پێشەکی  کۆکراوەی ڕۆژنامەی کوردستان وەرگیراوە کە ساڵی ٢٠٠٧ بنکەی ژین و ئاراس وەک پڕۆژەیەکی هاوبەش چاپیان کردووە.  

عوسمان کوڕی شەریف کوڕی سەعیدە. "شەریف ئەفەندی" ی باوکی، کەسێکی ناسراوی خەڵکی سلێمانی و موختاری گەڕەکی "گۆیژە" ؛ حەفسە محەمەد ئەفەندی " دایکیشی، لە بنەماڵەیەکی دیاری شار بووە. ساڵی 1920 لە دایک بووە. بە منداڵی چووەتە قوتابخانە،تا پۆلی سێیەمی ناوەندیی تەواو کردووە. لە لاویدا، هەر زوو تێکەڵی سیاسەت و چالاکی حیزبی بووە. پێش دامەزرانی لقی کوردستانی عێراقی کۆمەڵەی ژ.کاف/ پێوەندیی پێوە هەبووە.کە حکوومەتی کوردستان لە مەهاباد دامەزرێندرا،چووەتە ئەوێ و بووە بە مامۆستا لە قوتابخانەی گەلاوێژ. دوای رووخانی کۆماری کوردستان گەڕاوەتەوە بۆ سلێمانی، درێژەی بە تێکۆشانی سیاسی خۆی داوە و هەمیشە لە بەرەی گەل و نیشتمان دا ماوەتەوە.سەردەمی رێژیمی پاشایەتی لە بەر شێعری نیشتمانی خوێندنەوە بەند کراوە، لە گوللە بارانی ساڵی1953ی بەندیخانەی (کووت) بەر کەوتووە. ناسناوی دانش، لە کۆماری کوردستان پێی بەخشراوە،وەک ئینسانێکی کوردپەروەری دڵپاک و سادە و خۆش مەشرەب و بێ تەماع بووە، حەزی لە کتێب و خوێندنەوە کردووە. لە "ژیان" و "ژین" یشدا نووسین و شێعری بڵاو کردووتەوه. عوسمان دانش لە ساڵی 1950 لە تەمەنی 50 ساڵیدا لە سلێمانی ماڵاوایی لە ژیان کردووە.

نووری ئەحمەد تەها و هاوژین و دوو لە منداڵەکانی دیسامبری ١٩٤٦ ، تەورێز

باوکم و خێزانە پچکۆڵەکەی  لە کۆماری کوردستان لە مەهاباد ئەم وێنەیە لە کۆتا ڕۆژەکانی  کۆماری کوردستان  لە شاری تەورێز گیراوە باوکم نووری ئەحمەد تەها، لێرە دا ٢٥ ساڵە و دایکم نەجیبەی خاڵە عەبدە ٢٥ ساڵە و برای گەورەم کاکە ئاسۆ ٤ ساڵە خوای گەورە لێیان خۆش بێ .وە هەر وەها خوشکی گەورەم شیرین خان کە لەم وێنەیە دا تەمەنی نەبوو بە یەک ساڵ. هیچ کۆمێنتێکی شیاو بۆ ئەم دیمەنە پڕ شکۆیە نادۆزمەوە. هەر وا بەجێی دەهێڵم بۆ ئێوە دەدوێ 

          زمناکۆ نووری

 

·

کاک عەلیی قازی لە خوێندنگەی تەورێزێ لە ساڵی ١٩٤٦

کاک عەلیی قازی تاقە کوڕی پێشەوا لە زەمانی جمهووری کوردستان دا لە تەورێز خوێندوویە. ١٩٤٦

گۆواری ' گڕوگاڵی منداڵانی کورد'  بیری کارگەرانی چاپخانەی کوردستان ژمارە ١، ساڵی ١، ١-ی بانەمەڕی ١٣٢٥ ئەوژمارەیەی پێشکیش کردووە بە عەلیی قازی و نووسیوەیە: ' پێشکەش بە! تاقە گوڵی هیوای کوردستان، پێشرەوی مناڵانی کورد بۆ ڕیی زانست و هونەر ئاغای عەلیی قازی ڕۆلەی شیرینی حەزرەتی پێشەوای بەرزی کوردستان، '

ویلیام ئیگلتن لە کتێبە کلاسیکەکەی دا " جمهووری کوردستانی ١٩٤٦"  دا دەنووسێ:  : دوای ئەوەی ژەنەڕاڵ هومایووونی گەیشتە مەهاباد، قازیی محەمەد پێی گوت نیگەرانی کوڕەکەیەتی ، کوڕی ڕەش کە ئەو دەمی لە تەورێز بوو، ژەنەراڵ ماشێنێکی  بە دوو دا نارد و  لە ١٩-ی مانگ ( دیسامبری ١٩٤٦) کوڕەکەی هێناوە مەهاباد. لە گیرفانی عەلی دا نامەیەک دۆزراوە کە سەدر قازیی بۆ قازیی محەمەدی نووسیبوو ، سەدر لە ٨-ی دیسامبر لە پێشدا چوو بووە ڕەزائییە و لەوێوە بۆ تەورێز  و یەکێک لەکارەکانی ئەوە بوو کە خوێندکارە کوردەکان بنێرێتەوە بۆ مەهاباد،. لە نامەکەدا، سەدر ئامۆژگاری براکەی کرد بوو دۆستانە لەگەڵ ژەنەڕاڵ هومایوونی ببزوێتەوە  تا ئەو کاتەی کەئەو دەتوانێ لە تاران قەواموسەلتەنە ببینێ  و ڕێگەیەک ببینێتەوە بۆ دەستەبەری سڵامەتیی ڕێبەرانی جمهووری کوردستان. هومایوونی نامەکەی خوێندەوە و ناردی بۆ قازی. (ویلیام ئیگلتن،لاپەرەی ١١٥،١١٦)
سەرچاوەی وێنە،فەیس بووکی موحیب مهابادی